Tag Archives: Τύμβος της Αμφίπολης

Αμφίπολη: Βρέθηκαν αρχαία νομίσματα, δεν «μίλησε» ακόμα ο νεκρός

Αμφίπολη: Βρέθηκαν αρχαία νομίσματα, δεν «μίλησε» ακόμα ο νεκρός

Από την παρουσίαση των επιστημονικών ανακοινώσεων. Ο αρχιτέκτονας Μιχ.Λεφαντζής (αριστερά), η Κ.Περιστέρη και ο πολιτικός μηχανικός Δημ.Εγγλέζος

Ο εντοπισμός νομισμάτων με το πρόσωπο του Μ.Αλεξάνδρου, αλλά και νομίσματα του 2ου αιώνα π.Χ. και του 3ου αιώνα μ.Χ. είναι το νεώτερο στοιχεία από την ανασκαφή στον αρχαίο τάφο της Αμφίπολης, όπως έγινε γνωστό στη διάρκεια των επιστημονικών ανακοινώσεων, το Σάββατο, στο κατάμεστο αμφιθέατρο του υπουργείου Πολιτισμού.

Οι ανακοινώσεις έγιναν από την επικεφαλής της ανασκαφής και προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών Κατερίνα Περιστέρη, τον αρχιτέκτονα Μιχάλη Λεφαντζή και τον πολιτικό μηχανικό Δημήτρη Εγγλέζο.

Τα νομίσματα, όπως είπε η κ. Περιστέρη, έχουν μεταφερθεί στο αρχαιολογικό μουσείο της Αμφίπολης, όπως και όλα τα κινητά ευρήματα, και αυτή την περίοδο γίνεται ο καθαρισμός και η συντήρησή τους.

Στη διάρκεια των επιστημονικών ανακοινώσεων αποκαλύφθηκε επίσης ότι το 1916 βρετανοί στρατιώτες επιχείρησαν, ανεπιτυχώς, να μεταφέρουν στη χώρα τους πάνω από 1.000 μέλη από τη βάση του λέοντος και τον ταφικό περίβολο.
Χείλη ερμητικά κλειστά

Πέπλο μυστηρίου συνεχίζει να καλύπτει την ταυτότητα του νεκρού, καθώς ακόμα δεν έχει ξεκινήσει η ανθρωπολογική μελέτη. Ενδεχομένως εντός των προσεχών ημερών να ανακοινωθεί η επιστημονική ομάδα που θα αναλάβει την μελέτη.

«Δεν αναφερόμαστε σε ονόματα» δήλωσε η Κ.Περιστέρη, επαναλαμβάνοντας πως δεδομένης της θέσης του λέοντος στην κορυφή του λόφου, ενδεχομένως ο τάφος να ανήκει σε στρατηγό. Αίσθηση προκάλεσε η απάντησή της ότι «τίποτα δεν μπορεί να αποκλειστεί» όταν ρωτήθηκε εάν ο νεκρός μπορεί να είναι μέλος της οικογένειας του Μ.Αλεξάνδρου.

Έπειτα, δε, από επίμονες ερωτήσεις δημοσιογράφων παρουσιάστηκε, για πρώτη φορά, φωτογραφία από τη διαδικασία απομάκρυνσης των οστών, μαζί με τα χώματα, από τον τάφο.

Σύμφωνα με τη γενική γραμματέα του υπουργείου Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ο σκελετός βρέθηκε αποσπασματικός και σε πληρότητα σχεδόν 100%. Είναι χαρακτηριστικό πως το κρανίο βρέθηκε εκτός του ορύγματος, ενώ ακριβώς έξω από το όρυγμα βρέθηκε η κάτω γνάθος. Επίσης, έχουν συλλεγεί οστά από τα χέρια, τα πόδια και τη σπονδυλική στήλη, ενώ η λεκάνη που θα μπορούσε να δείξει το φύλο του νεκρού βρέθηκε διαμελισμένη.

Η γγ του ΥΠΠΟΑ τόνισε ότι τα οστά, τα οποία φυλάσσονται στο αρχαιολογικό μουσείο της Αμφίπολης, αφαιρέθηκαν μαζί με τα χώματα για λόγους προστασίας. Τόνισε, δε, ότι πρέπει να επιλεγεί μία ομάδα επιστημόνων από την ίδια σχολή που θα ακολουθήσει συγκεκριμένη μεθοδολογία.

Όσον αφορά στη γεωφυσική διασκόπηση που πραγματοποιείται από τους επιστήμονες του ΑΠΘ και η οποία θα καθορίσει τα επόμενα βήματα των αρχαιολόγων στον Τύμβο Καστά, η κ. Περιστέρη είπε ότι ακριβείς απαντήσεις θα υπάρχουν σε δύο με τρεις μήνες.

Ισχυρή παρουσία τυμβωρύχων Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, ο τάφος αποτελούσε ένα ανοιχτό λατρευτικό μνημείο και οι πρώτοι χώροι του πιθανότητα ήταν επισκέψιμοι.

Ωστόσο, κατά την αρχαιότητα το μνημείο δέχθηκε καταστροφές και συλήσεις. «Ένα τέτοιο μνημείο δεν ήταν εύκολο να μην γίνει στόχος τυμβωρύχων» είπε χαρακτηριστικά η Κ.Περιστέρη.

Όπως ανέφερε ο αρχιτέκτονας Μιχάλης Λεφαντζής, η επίχωση και οι σφραγιστικοί τοίχοι έγιναν κατά τα ρωμαϊκά χρόνια. Ειδικά για τους τοίχους σφράγισης, ο κ. Λεφαντζής είπε ότι κατασκευάστηκαν από υλικό που αφαιρέθηκε από άλλο σημείο του μνημείου.

Η ισχυρή παρουσία τυμβωρύχων είχε διαπιστωθεί άλλωστε μόλις αποκαλύφθηκε ο σκελετός, καθώς στο εσωτερικό του τάφου δεν βρέθηκαν κτερίσματα, παρά μόνο κάποια διακοσμητικά στοιχεία από το φέρετρο του νεκρού.

Προγενέστερο το όρυγμα

Ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο το οποίο θα απασχολήσει τους επιστήμονες στη μελέτη του μνημείου είναι η διαπίστωση του πολιτικού μηχανικού Δημήτρη Εγγλέζου ότι το τεχνητό όρυγμα, κάτω από το δάπεδο του τρίτου θαλάμου, στο οποίο βρέθηκε ο σκελετός, προηγήθηκε της θολωτής κατασκευής. Προς το παρόν, όμως, δεν είναι γνωστή η χρονική διαφορά μεταξύ της κατασκευής του ορύγματος και του μνημείου.

Ο κ. Εγγλέζος, ο οποίος αναφέρθηκε αναλυτικά στις εργασίες στερέωσης, υποστύλωσης και αντιστήριξης που έγιναν στο μνημείο, τόνισε ότι ο βασικότερος παράγων καταπόνησης του μνημείου είναι οι αποθέσεις χωμάτων προηγούμενων ανασκαφών.

Επίσης, το μνημείο καταπονήθηκε και από δύο σεισμούς: Ο πρώτος σημειώθηκε στο τέλος του 6ου-αρχές 7ου αιώνα, με επίκεντρο το Παγγαίο, και ο δεύτερος το 1892 με επίκεντρο τη Δράμα.

Περισσότερο καταπονημένος ήταν ο τέταρτος χώρος (τρίτος θάλαμος) του μνημείου και εκεί αντιμετώπισαν οι μηχανικοί τα σημαντικότερα προβλήματα. Σύμφωνα με τον κ. Εγγλέζο, η θόλος ήταν σε κατάσταση οριακής ισορροπίας και υπήρχε αυξημένη επικινδυνότητα μερικής κατάρρευσης.

Για τις Καρυάτιδες

Σύμφωνα με την Κατερίνα Περιστέρη, το πρόσωπο της ανατολικής Καρυάτιδας καταστράφηκε κατά την πτώση μίας μαρμάρινης δοκού, η οποία βρέθηκε κατά την ανασκαφή μέσα στην αμμώδη επίχωση.

Η έρευνα από το 2012 ώς το 2014

Στην αρχή της ομιλίας της η Κ.Περιστέρη αναφέρθηκε στα στάδια της αρχαιολογικής έρευνας από το 2012 μέχρι το 2014. «Ξεκινήσαμε να βρούμε τι συμβαίνει σε αυτόν τον λόφο-μυστήριο. Κάποιοι υποστήριζαν ότι δεν υπήρχε τίποτα. Αυτό για εμάς ήταν το έναυσμα. Οι ντόπιοι έλεγαν ότι έκρυβε τον τάφο της βασίλισσας» είπε.

Το 2012 ξεκίνησε η οριοθέτηση του τύμβου και το αντίθημα που εντοπίστηκε αποτέλεσε τον «οδηγό» για τη συνέχιση της έρευνας. Εν συνεχεία, σύμφωνα με την κ. Περιστέρη, βρέθηκαν τα μαρμάρινα μέλη του ταφικού περιβόλου, ενώ μόλις φέτος, στα τελευταία 30-40 μέτρα του περιβόλου, εντοπίστηκε η είσοδος του μνημείου.

Η καταστροφή του περιβόλου διαπιστώθηκε το 2013. Όπως προέκυψε από τα στοιχεία της έρευνας, η απομάκρυνση αρχιτεκτονικών μελών, που χρησιμοποιήθηκαν για άλλους σκοπούς, όπως η κατασκευή φραγμάτων, έγινε κατά την υστερο-ρωμαϊκή περίοδο.

«Τώρα ξεκινάει το δύσκολο έργο, η μελέτη που θα μας δώσει τα συμπεράσματα» τόνισε η επικεφαλής της ανασκαφής.

Για τη χρονολόγηση του μνημείου, η κ. Περιστέρη επανέλαβε τόσο το ψηφιδωτό, όσο και τα υπόλοιπα ευρήματα δείχνουν το τελευταίο τέταρτο του 4ου αι. π.Χ. 

Ειδικά για το ψηφιδωτό με την αρπαγή της Περσεφόνης, η κ. Περιστέρη είπε ότι έχουν βρεθεί αρκετές ψηφίδες και αυτή την περίοδο γίνεται η συγκόλληση. «Είμαστε σε καλό δρόμο, ώστε να βάλουμε τα κομμάτια στη θέση τους» ανέφερε.

Ξύλινοι γερανοί

Εντυπωσιακή ήταν η ψηφιακή αναπαράσταση της διαδικασίας που ακολουθήθηκε για την κατασκευή του μνημείου.

Σύμφωνα με την παρουσίαση που έκανε ο κ. Λεφαντζής, η μεταφορά των μαρμάρων από τη Θάσο έγινε με σχεδίες, ενώ τα ξύλα από τις σχεδίες χρησιμοποιήθηκαν μετά ως «σκαλωσιές».

Απαραίτητοι για την κατασκευή του μνημείου ήταν, δε, οι ξύλινοι γερανοί. Σύμφωνα με τον κ. Λεφαντζή, κατά την έρευνα βρέθηκαν τμήματα από το ξύλινο πέδιλο γερανού που χρησιμοποιήθηκε.

«Υπάρχουν στοιχεία που θα συνθέσουμε και τα οποία θα μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε καλύτερα το μνημείο» υπογράμμισε ο κ. Λεφαντζής.

Την εκδήλωση συντόνισαν ο ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Βασίλης Λαμπρινουδάκης και ο διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, αρχαιολόγος, Νίκος Σταμπολίδης.

«Στην αρχαιολογία θα πρέπει κανείς ποτέ να μην λέει ‘ποτέ’ και οπωσδήποτε να μην λέει ‘οπωσδήποτε’» δήλωσε ο Ν.Σταμπολίδης, σημειώνοντας ότι έγινε η απαρχή της αλυσίδας των επιστημονικών συμπερασμάτων και τώρα θα ξεκινήσει «ένας ατέρμων διάλογος, όπως γίνεται σε όλα τα επιστημονικά επιτεύγματα».

Από την πλευρά του ο καθηγητής Βασ.Λαμπρινουδάκης, αναφερόμενος στο μνημείο, δεν δίστασε να μιλήσει για μια «λαμπρή ψηφίδα στην ιστορία της Ελλάδας».

Πηγή:in.gr

 

Αμφίπολη: Δεν είναι σίγουρο πως ο σκελετός ανήκει σε άνδρα

Αμφίπολη: Δεν είναι σίγουρο πως ο σκελετός ανήκει σε άνδρα

Στη χώρα μας θα πραγματοποιηθούν  οι εργαστηριακές αναλύσεις του σκελετού που βρέθηκε στον τύμβο Καστά της Αμφίπολης προκειμένου να αποκαλυφθεί η ταυτότητα του νεκρού, όπως δήλωσε η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.

«Δεν έχει γίνει καύση του νεκρού, τα οστά δεν είναι καμένα, αυτό είναι σαφές», τόνισε επίσης η κ. Μενδώνη.

Πηγή:madata.gr

Πότε θα «μιλήσει» ο νεκρός της Αμφίπολης;

Πότε θα «μιλήσει» ο νεκρός της Αμφίπολης;

Σε νέα φάση περνά η έρευνα στον τύμβο Καστά της Αμφίπολης, μετά τον εντοπισμό του ανθρώπινου σκελετού σε κιβωτιόσχημο τάφο, κάτω από το δάπεδο σφράγισης του τρίτου θαλάμου.

Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται πλέον στα αποτελέσματα των ανθρωπολογικών μελετών και των εργαστηριακών αναλύσεων ώστε να αποκαλυφθεί η ταυτότητα του νεκρού.

Η ειδική ανάλυση του DNA θα γίνει στο Ινστιτούτο Βιομοριακών Μελετών του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ με το οποίο συνεργάζεται το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος».

Σε δηλώσεις του στο in.gr, ο διευθυντής του Εργαστηρίου Αρχαιομετρίας του «Δημόκριτου», Γιάννης Μανιάτης, εξήγησε πως τόσο η ανθρωπολογική μελέτη όσο και οι εργαστηριακές αναλύσεις, που θα δώσουν τη συνολική εικόνα για την ταυτότητα του νεκρού, είναι διαδικασίες χρονοβόρες.

Σύμφωνα με τον κ. Μανιάτη, οι απαντήσεις που μπορεί να δοθούν πιο άμεσα αφορούν στο φύλο, το ύψος και την ηλικία του νεκρού τη στιγμή του θανάτου. Όσον αφορά, όμως, στην αιτία θανάτου, εάν ο νεκρός έφερε τραύματα ή έπασχε από κάποια ασθένεια, θα χρειαστούν περισσότεροι από τρεις μήνες -ίσως και ένας χρόνος- για ασφαλή συμπεράσματα.

Επίσης, οι ισοτοπικές αναλύσεις θα δώσουν στοιχεία για τη διατροφή του νεκρού, κι έτσι οι επιστήμονες θα μπορέσουν να ανακαλύψουν τον τρόπο ζωής του.

Ερωτηθείς εάν με τη μέθοδο του DNA μπορεί να διαπιστωθεί συγγενική σχέση του νεκρού της Αμφίπολης με τον Φίλιππο Β’, ο κ. Μανιάτης δήλωσε πως αναμένεται η σχετική έγκριση από το υπουργείο Πολιτισμού ώστε να ολοκληρωθεί η δημιουργία της βάσης δεδομένων από τα ευρήματα της Βεργίνας. Μόλις δημιουργηθεί η βάση δεδομένων, τότε θα μπορεί να γίνει η σύγκριση του DNA των οστών.

Όσον αφορά στη χρονολόγηση, ο κ. Μανιάτης είπε ότι η χρονική περίοδος που έζησε και πέθανε ο νεκρός μπορεί να υπολογιστεί με απόκλιση 100-150 ετών και μόνο εάν εντοπιστούν άλλα στοιχεία, π.χ. ένα κομμάτι ξύλου από το φέρετρο, θα μπορούσε να γίνει η χρονολόγηση με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Πηγή:in.gr

Αμφίπολη: Τα 3 βήματα για την αναγνώριση του νεκρού

Ρεπορτάζ: Χρήστος Μαζάνης

Τον γρίφο της ταυτότητας του νεκρού, μετά και τον σκελετό που βρέθηκε την Τετάρτη στον τρίτο θάλαμο του ταφικού μνημείου της Αμφίπολης, προσπαθούν τώρα να λύσουν οι αρχαιολόγοι που συμμετέχουν στις ανασκαφές του λόφου Καστά.

Το αρχικό ερώτημα που τίθεται είναι με ποιον τρόπο τελικά οι επιστήμονες θα διαχειριστούν το ανθρωπολογικό υλικό που εντοπίστηκε και τι συμπεράσματα μπορούν να συναχθούν από τη μελέτη που θα πραγματοποιήσουν.

Παράλληλα, τα νέα ευρήματα που δόθηκαν στη δημοσιότητα, σύμφωνα με αρχαιολόγους, ιστορικούς και ερευνητές που μίλησαν στο zougla.gr, καταρρίπτουν πολλές θεωρίες που ακούστηκαν στο παρελθόν σχετικά με την ταυτότητα του νεκρού.

Σκελετός κάποιου θνητού της εποχής, στον οποίον αποδόθηκαν λατρευτικές τιμές

Είναι γεγονός, πάντως, ότι τα στοιχεία που παρουσιάζει η ανασκαφική ομάδα του λόφου Καστά αφήνουν ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα για την ταυτότητα του νεκρού, που ετάφη στο μνημείο για το οποίο χρησιμοποιήθηκε η μεγαλύτερη ποσότητα μαρμάρου στη Μακεδονία. Η αγωνία μεγαλώνει περισσότερο μετά και τις δηλώσεις της επικεφαλής των ανασκαφών Κατερίνας Περιστέρη, καθώς η ίδια θεωρεί ότι ο τάφος ανήκει σε επιφανή Μακεδόνα στρατιωτικό, πιθανότατα στρατηγό, τηρώντας αποστάσεις όμως από την άποψη ότι πρόκειται για τον Μέγα Αλέξανδρο.

«Η ανασκαφή στον τάφο Καστά ολοκληρώθηκε με τον καλύτερο επιστημονικό τρόπο, έχουμε έναν καταπληκτικό τάφο» δήλωσε την Τετάρτη η κυρία Περιστέρη, η οποία καλλιέργησε πολλές προσδοκίες για όσα ακόμα κρύβει κάτω από το χώμα ο τύμβος Καστά. «Η ανασκαφή δεν έχει σταματήσει, θα συνεχίσουμε, γιατί ακόμη ο περίβολος μας διαφυλάσσει πολλά μυστικά» είπε χαρακτηριστικά. Αξίζει να σημειωθεί ότι τη γεωφυσική διασκόπηση αναλαμβάνει το Εργαστήριο Γεωφυσικών Εφαρμογών του ΑΠΘ υπό τον καθηγητή κ. Γρηγόρη Τσόγκα.

Eπίσης, πολλά ερωτήματα στην επιστημονική κοινότητα δημιουργεί και η ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού στην οποία γίνεται λόγος για σκελετό κάποιου θνητού της εποχής, στον οποίον αποδόθηκαν λατρευτικές τιμές.

Πώς θα γίνει η ανθρωπολογική μελέτη 

Η αρχαιολόγος της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας, με ειδίκευση στη βιοαρχαιολογία, δρ Αναστασία Παπαθανασίου, ανέφερε ότι «η φυσική (ή βιολογική) ανθρωπολογία είναι κλάδος της ανθρωπολογίας με αντικείμενο τη μελέτη των φυσικών (ή βιολογικών) οστεολογικών καταλοίπων του ανθρώπου. Υποδιαίρεσή της είναι η βιοαρχαιολογία, που αντικείμενό της έχει τη διεπιστημονική μελέτη των ανθρωπολογικών καταλοίπων του σύγχρονου ανθρώπου (homo sapiens) μέσα στο πολιτιστικό αρχαιολογικό τους πλαίσιο. Οι βιοαρχαιολόγοι έχουν σίγουρα πολλά να δώσουν σε ανασκαφές με ανθρωπολογικά ευρήματα όπως αυτά της Αμφίπολης».

Πρώτο βήμα: Η μελέτη των οστών

«Η μελέτη των ανθρωπίνων οστών παρέχει μια σειρά από πληροφορίες που αφορούν τόσο στην αιτία θανάτου όσο και στον τρόπο ζωής ενός συγκεκριμένου ανθρώπου αλλά και ενός ολόκληρου πληθυσμού» σημειώνει η κα Παπαθανασίου. «Μεταξύ αυτών είναι το φύλο, η ηλικία, κάποια ιδιαίτερα μορφολογικά στοιχεία, το ύψος, πιθανές ασθένειες και τραύματα, το βιοτικό επίπεδο, διατροφικές συνήθειες, μετακινήσεις από μια περιοχή σε άλλη. Για να εκτιμηθούν όμως τα στοιχεία αυτά, θα πρέπει να ληφθεί υπ’ όψιν μια σειρά από μακροσκοπικές, μικροσκοπικές και χημικές αναλύσεις. Αλλά πριν από όλα θα πρέπει να γίνει σωστή αποτύπωση» αναφέρει.

«Πριν ανασκαφούν τα οστά, είναι σημαντικό να αποτυπώνεται η θέση τους μέσα στον τάφο. Με αυτόν τον τρόπο καταλαβαίνουμε αν έχουν διαταραχθεί ή αν είναι στην ανατομική τους θέση, αν πρόκειται για ανακομιδή ή πρωτογενή ταφή. Επίσης, θα πρέπει να γνωρίζουμε τη θέση που έχουν τα οστά και σε σχέση με τα υπόλοιπα ευρήματα. Είναι διαφορετικό να βρίσκεις ένα αγγείο σε κάποιο σημείο μέσα στον τάφο, άλλο πάνω στον νεκρό κι άλλο στο προσκεφάλι του. Είναι πολλές οι πληροφορίες από την πρώτη αποτύπωση. Είναι, επίσης, πολύ σημαντικό σε μια ανασκαφή που μπορεί να βρεθούν οστά, όπως σε τάφους, να υπάρχει εξαρχής ένας ειδικός σε ανθρώπινα οστά» προσθέτει η βιοαρχαιολόγος.

Δεύτερο βήμα: Η μακροσκοπική μελέτη

Μετά τον καθαρισμό των οστών, το δεύτερο βήμα είναι η μακροσκοπική μελέτη. «Δηλαδή, να διαπιστωθεί το φύλο, η ηλικία, το ανάστημα κι αν υπάρχουν παθολογικές αλλοιώσεις. Πιθανόν να μπορείς να δεις την αιτία θανάτου, τα στρες που ίσως πέρασε κατά τη διάρκεια της ζωής του, κάποια μορφολογικά χαρακτηριστικά και ιδιαίτερα στοιχεία που έχει το άτομο, το ύψος του, οτιδήποτε μπορείς να παρατηρήσεις από τα οστά και δόντια» τονίζει και συμπληρώνει ότι μια μικροσκοπική και ακτινογραφική μελέτη μπορεί να δώσει επιπλέον στοιχεία για κακώσεις, κατάγματα, όγκους, μικροτριβές στα δόντια, την πυκνότητα της οστικής μάζας κ.λπ.

Τρίτο βήμα: Οι χημικές αναλύσεις

Το τρίτο στάδιο είναι οι χημικές αναλύσεις, με τη ραδιοχρονολόγηση με άνθρακα 14 να έρχεται πρώτη, καθώς μπορεί να προσδιορίσει χρονολογήσεις ευρημάτων με πολύ μικρό εύρος λάθους. «Αυτό είναι το πρώτο πράγμα που πρέπει να γίνει, ειδικά όταν υπάρχουν ερωτήματα σχετικά με τη χρονολόγηση ενός ευρήματος και εφόσον ξέρουμε ότι τα οστά είναι αδιατάρακτα, δηλαδή δεν έχουν μεταφερθεί από αλλού. Το επόμενο βήμα είναι οι αναλύσεις με σταθερά ισότοπα, όπως άνθρακα, αζώτου, θείου και στροντίου, που δίνουν πολύτιμα στοιχεία για τη διατροφή και την κινητικότητα των ανθρώπων του παρελθόντος» σημειώνει η κα Παπαθανασίου.

«Τα ισότοπα, γενικά, βασίζονται στην αρχή ότι παίρνεις από το περιβάλλον σου τα στοιχεία που σου δίνει. Για παράδειγμα, τα δόντια δημιουργούνται μόνο στην παιδική ηλικία, τα οστά όμως ανανεώνονται συνεχώς, συνεπώς, αν υπάρχουν διαφορές στα δόντια από τα οστά, σημαίνει ότι κάτι άλλαξε κατά τη διάρκεια της ζωής, κάποια διαφορετική διατροφή ή μετακίνηση» προσθέτει.

Όσο για τη δυνατότητα προσδιορισμού του DNA, η βιοαρχαιολόγος επισημαίνει πως αυτό «μπορεί να προσδιορίσει συγγενικές σχέσεις ή συγκεκριμένες γενετικές ασθένειες. Άλλο όμως το σύγχρονο DNA, που είναι εύκολο να το απομονώσεις, κι άλλο το αρχαίο και κυρίως το πυρηνικό, στο οποίο υπάρχει μεγάλη επιμόλυνση».

«Επίσης, μπορεί να μη σώζεται αρκετή ποσότητα κολλαγόνου, ώστε να είναι δυνατό να γίνει χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα ή να εξαχθούν ασφαλή σταθερά ισότοπα. Στην περίπτωση βέβαια των ιστορικών χρόνων μπορεί να βρεθούν όλα αυτά, εκτός αν οι συνθήκες του χώματος είναι πολύ κακές ή τα οστά είναι καμένα, όπου εκεί τα πράγματα δυσκολεύουν. Γενικά, η διατήρηση παίζει πολύ μεγάλο ρόλο» εξηγεί, υπογραμμίζοντας ότι «κάθε υλικό και θέση διαφοροποιείται στις συνθήκες διατήρησης και είναι καθαρά στην κρίση του κάθε ανασκαφέα η μεθοδολογία που θα ακολουθηθεί. Τέλος, όσον αφορά στον χρόνο που χρειάζεται για την εξαγωγή συμπερασμάτων, αυτό εξαρτάται από το εργαστήριο και τον φόρτο εργασίας που μπορεί να έχει και μπορεί να κυμαίνεται από μερικές βδομάδες έως μερικούς μήνες».

Οστέινα και γυάλινα διακοσμητικά στοιχεία του φερέτρου που βρέθηκαν εντός του τάφου

Οστέινα και γυάλινα διακοσμητικά στοιχεία του φερέτρου που βρέθηκαν εντός του τάφου

 «Ο νεκρός έχει σχέση μόνο με την Αμφίπολη, αλλά δεν θα φθάσουμε ποτέ στην ταυτότητά του»

Ο καθηγητής αρχαιολογίας στο ΑΠΘ Μιχάλης Τιβέριος, μιλώντας στο zougla.gr, αναφέρει πως μετά την ανεύρεση του σκελετού πολλές θεωρίες καταρρίπτονται. «Το εύρημα, ο σκελετός, είναι πάρα πολύ σημαντικός, διότι πολλές θεωρίες από αυτές που ακούστηκαν κανονικά θα πρέπει να αποσυρθούν. Από τον σκελετό θα πληροφορηθούμε το φύλο του νεκρού καθώς και την ηλικία του. Οι θεωρίες περί κενοταφίου, περί Ηφαιστίωνα και Αλεξάνδρου, δεν έχουν πλέον καμία σχέση» τονίζει.

«Όλοι οι νεκροί μετά θάνατον αντιμετωπίζονται ως ήρωες, αλλά πολύ πιο συχνά τα μέλη της άρχουσας τάξης δέχονταν ένα είδος ηρωολατρείας. Ο τάφος αυτός, όντως, έχει πρωτόγνωρα και μοναδικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Δεν θα φθάσουμε όμως ποτέ στην ταυτότητα του νεκρού. Θα υπάρξουν μόνο εικασίες, που πρέπει κάπου να στηρίζονται. Ο νεκρός θεωρώ σίγουρα ότι έχει σχέση μόνο με την Αμφίπολη. Πρέπει να ψάξουμε να βρούμε κάποιον που έχει σχέση με την Αμφίπολη. Μια πιθανότητα για μένα είναι ο Νέαρχος. Το σενάριο για τη Ρωξάνη και τον Αλέξανδρο τον 4ο απορρίπτεται, διότι, όπως πληροφορούμαι, ο νεκρός είναι άνδρας» προσθέτει.

«Περίμενα να βρεθεί λάρνακα ή τεφροδόχος»

Ο ερευνητής Χάρης Τζάλας, από τη μεριά του, θεωρεί ότι πρόκειται για έναν ασυνήθιστο μακεδονικό τάφο, αφού δεν έχει γίνει καύση του νεκρού. Όπως υποστηρίζει: «Το ότι δεν έχει γίνει καύση είναι κάτι το ασυνήθιστο σε μακεδονικό τάφο. Δεν αποκλείω να πρόκειται και για γυναίκα. Πρόκειται για τάφο και όχι για λάρνακα. Το έθιμο των Μακεδόνων είναι η καύση. Δεν ξέρω πώς στηρίζει η ανασκαφική ομάδα το γεγονός ότι στον συγκεκριμένο νεκρό αποδόθηκαν λατρευτικές τιμές. Προφανώς, έχουν βρει κάποια ευρήματα. Όλους όμως τους σπουδαίους άνδρες εκείνης της εποχής τούς έθαβαν με λατρευτικές τιμές, δεν είναι κάτι το καινούργιο. Αυτό που περίμενα ήταν να υπάρχει κάποια τεφροδόχος ή κάποια λάρνακα και τα οστά του νεκρού να έχουν αποτεφρωθεί. Αυτό που βλέπουμε εδώ δεν είναι συνηθισμένο».

«Ο Μ. Αλέξανδρος αποθέωσε μόνο τον Ηφαιστίωνα»

Ο καθηγητής αρχαίας ιστορίας του Πανεπιστημίου της Κύπρου, Θεόδωρος Μαυρογιάννης, επιμένει ότι πρόκειται για τον σκελετό του Ηφαιστίωνα. «Πιστεύω ότι είναι τα οστά του Ηφαιστίωνα. Έχω ήδη προχωρήσει στη φιλολογική μελέτη των κειμένων και πιστεύω ότι η πυρά του Ηφαιστίωνα την οποία περιγράφει ο Διόδωρος είναι μόνο η πρόθεση του Μεγάλου Αλεξάνδρου και δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ η καύση. Πέραν τούτου, θέλω να δω αν είναι λείψανα ή ακέραιος ο σκελετός. Προφανώς εκεί υπήρχε και μια σαρκοφάγος. Έχουμε τα οστά ενός Μακεδόνα μεγάλης προσωπικότητας» επισημαίνει.

«Αυτό το μνημείο προϋποθέτει αφηρωισμό και είμαι ο πρώτος που το είπα. Είδατε ότι τώρα το ανακοίνωσε και η ανασκαφική ομάδα. Ο Αλέξανδρος, λοιπόν, αποθέωσε μόνον έναν, τον Ηφαιστίωνα. Τον αποθέωσε, κατά των Διόδωρο, δίπλα στον αυτό του που τον θεώρησε θεό. Οι Μακεδόνες, βέβαια, δεν το δέχθηκαν αυτό, τον δέχθηκαν ως ήρωα. Πρέπει να δω οπωσδήποτε αν είναι ακέραιος ο σκελετός ή κάποια λείψανα» προσθέτει.

«Πρέπει να δοθούν περισσότερες διευκρινίσεις»

Η διακεκριμένη αρχαιολόγος Καλλιόπη Λιμναίου-Παπακώστα πιστεύει πως θα πρέπει να δοθούν περισσότερες διευκρινίσεις όσον αφορά στις λατρευτικές τιμές προς τον νεκρό που αναφέρει η ανασκαφική ομάδα. «Αυτό που καταλαβαίνω είναι ότι το μνημείο είναι μεγαλοπρεπές και ο νεκρός πάρα πολύ σημαντικός. Η εικόνα που έχω δεν δείχνει κάτι παραπάνω για τις τιμές που αναφέρει η ανασκαφική ομάδα ότι έχουν αποδοθεί. Πρέπει να δοθούν περισσότερες διευκρινίσεις. Βλέπω απλά έναν πολυτελή τάφο για έναν σημαντικό νεκρό. Περιμένω να βρεθούν κτερίσματα, για να έχουμε περισσότερα συμπεράσματα» σημειώνει.

Όσον αφορά στα διακοσμητικά στοιχεία τα οποία βρέθηκαν επισημαίνει: «Τα διακοσμητικά στοιχεία που βρέθηκαν δεν θεωρώ ότι είναι πολυτελέστερα των κτερισμάτων που βρέθηκαν στον τάφο του Φιλίππου της Βεργίνας, όπου έχουμε διακοσμητικά στοιχεία από χρυσό και ελεφαντόδοντο. Τα θεωρώ, δηλαδή, υποδεέστερα σε σχέση με τα ευρήματα της Βεργίνας. Επίσης, σαρκοφάγος δεν μπορεί να υπήρξε, διότι δεν βρέθηκαν υπολείμματα μαρμάρου ή κάποιου άλλου υλικού. Είναι ξύλο και γι’ αυτό δεν υπάρχει. Δεν πιστεύω, επίσης, πως ο σκελετός ανήκει στον Ηφαιστίωνα, διότι κάηκε στην πυρά. Το φύλο, την ηλικία του νεκρού αλλά και την αιτία του θανάτου θα τη δείξει η ανθρωπολογική μελέτη».

Πηγή: zougla.gr

Τασούλας για Αμφίπολη: Μπορεί να είναι και ο Αλέξανδρος ο νεκρός, δεν αποκλείουμε τίποτα

Tύμβος της Αμφίπολης:Μακεδόνας που λατρεύτηκε σαν θεός

Χρήστος Μαζάνης-Φίλιππος Καραμέτος

Παγκόσμιο θαυμασμό και ενδιαφέρον προκαλούν οι νέες αποκαλύψεις στον λόφο Καστά σχετικά με την ύπαρξη κιβωτιόσχημου τάφου και την εύρεση σκελετού, πιθανότατα θνητού που λατρεύτηκε ως θεός. Η ανασκαφική ομάδα, έπειτα από δύο εβδομάδες πυρετωδών εργασιών κατάφεραν να εισέλθουν στον υπόγειο χώρο του τρίτου θαλάμου, καταφέρνοντας να λύσουν -σε βάθος 9 μέτρων- το μυστικό της κρύπτης.

Η ώρα της αλήθειας πλησιάζει για την αποκάλυψη του νεκρού της ΑμφίποληςΤα στοιχεία που παρουσιάζουν οι αρχαιολόγοι αφήνουν ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα για την ταυτότητα του νεκρού, ο οποίος ετάφη στο μνημείο για το οποίο χρησιμοποιήθηκε η μεγαλύτερη ποσότητα μαρμάρου στη Μακεδονία. Η αγωνία μεγαλώνει περισσότερο μετά και τις δηλώσεις της επικεφαλής της ανασκαφικής ομάδας, Κατερίνας Περιστέρη, καθώς η ίδια θεωρεί ότι ο τάφος ανήκει σε επιφανή Μακεδόνα στρατιωτικό, πιθανότατα στρατηγό, τηρώντας αποστάσεις όμως από την άποψη ότι πρόκειται για τον Μέγα Αλέξανδρο.

Εύλογα προκύπτει το εξής ερώτημα: Ποιος θα μπορούσε να είναι ο ήρωας τον οποίο θα λάτρευαν τόσο πολύ εκείνη την εποχή ώστε να του φτιάξουν και να του αφιερώσουν ένα τόσο εντυπωσιακό και ιδιαίτερα δαπανηρό μνημείο; Βεβαίως, η μη ανακάλυψη (προς το παρόν) χρυσών στεφανιών, νομισμάτων ή άλλων αμύθητης αξίας θησαυρών, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο τάφος έχει συληθεί και πιθανότατα όχι μια φορά.

Η ώρα της αλήθειας πλησιάζει για την αποκάλυψη του νεκρού της Αμφίπολης, μέσα από τον σκελετό που βρέθηκε στον κιβωτόσχημο τάφο. Το πρώτο βήμα για την ταυτοποίηση αυτή θα είναι η ανθρωπολογική μελέτη. Στη συνέχεια θα γίνει ραδιοχρονολόγηση με άνθρακα 14 που θα αποκαλύψει, κατά προσέγγιση, πόσο έζησε ο νεκρός, ωστόσο η ανάλυση αρχαίου DNA πιθανότατα θα πρέπει να πραγματοποιηθεί σε εξειδικευμένα εργαστήρια του εξωτερικού.

Αίσθηση, πάντως, προκαλεί η εκπληκτική ομοιότητα των ευρημάτων- που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας από τον λόφο Καστά της Αμφίπολης- με τη «σαρκοφάγο του Μεγάλου Αλεξάνδρου» στη Σιδώνα.


(Αριστερά η σαρκοφάγος του Μεγάλου Αλεξάνδρου και δεξιά αυτά τα οποία βρέθηκαν στην Αμφίπολη)

Η σαρκοφάγος του Αλεξάνδρου αποτελεί το σπουδαιότερο έκθεμα του Αρχαιολογικού Μουσείου της Κωνσταντινούπολης. Βρέθηκε στον τελευταίο από τους επτά νεκρικούς θαλάμους στη βασιλική νεκρόπολη της Σιδώνας στη Φοινίκη (σημερινός Λίβανος) στο τέλος του 19ου αιώνα, όταν η περιοχή αποτελούσε τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, από τον Οσμάν Χαμντί, ιδρυτή και διευθυντή του Αρχαιολογικού Μουσείου Κωνσταντινούπολης.

Η νεκρόπολη ανήκε στους βασιλείς της πόλης και χρησιμοποιήθηκε για τη ταφή τους από τα μέσα του 5ου αιώνα μέχρι και τον ύστερο 4ο αιώνα π.Χ.

Η σαρκοφάγος είναι πιθανό να φτιάχτηκε για τον Αβδαλώνυμο, τελευταίο βασιλιά της Σιδώνας, που ενθρονίστηκε από τον Αλέξανδρο μετά τη μάχη της Ισσού (333π.Χ.) και κυβέρνησε έως τον θάνατό του, το 331 π.Χ. Κατασκευάστηκε από πεντελικό μάρμαρο, από Έλληνα καλλιτέχνη προφανώς, όταν ακόμη ο Αβδαλώνυμος ήταν εν ζωή, ανάμεσα στο 325 και το 311 π.Χ.

Η παρουσία αετωμάτων, ακρωτηρίων και υδρορροών στο κάλυμμα της σαρκοφάγου παραπέμπει σε αρχαίο ελληνικό ναό. Η κορυφή της στέγης διακοσμείται με γυναικεία κεφάλια. Στις πλευρές της, αλλά και στα αετώματα, φέρει ανάγλυφες παραστάσεις με μάχες και κυνήγια, γεμάτες μορφές με περσικά ενδύματα και μορφές που είναι είτε Μακεδόνες είτε άνδρες άλλων ελληνικών πόλεων. Μερικοί από τους τελευταίους φορούν κοντό χιτώνα και φέρουν οπλισμό, ενώ άλλοι είναι γυμνοί.

Η κύρια σκηνή της σαρκοφάγου θεωρείται το κυνήγι λιονταριού στη μία μακριά πλευρά, στο οποίο συμμετέχουν ο Αβδαλώνυμος, ο Αλέξανδρος, αλλά και ο Ηφαιστίωνας, ο στενός σύντροφος του Αλεξάνδρου. Ο σκοπός αυτής της παράστασης ήταν να ενισχύσει τη βασιλική εικόνα του Αβδαλώνυμου, καθώς τον παρουσιάζει να ασχολείται με το κυνήγι, ένα κατεξοχήν άθλημα βασιλέων, και μάλιστα συντροφιά με τον κατακτητή, που είχε γίνει ο Μέγας Βασιλεύς της Ασίας.


(Σαρκοφάγος του Αλεξάνδρου-Πάνω δεξιά διακρίνεται και λιοντάρι)


(Οστέινα και γυάλινα διακοσμητικά στοιχεία φερέτρου που βρέθηκαν στον τάφο της Αμφίπολης) 

Μεγαλοπρέπεια…

Το ταφικό μνημείο ήταν ιδιαίτερα ακριβό και γι’ αυτό πιθανότατα πρόκειται για δημόσιο έργο. Ένα έργο που κατασκευάστηκε προκειμένου να αφιερωθεί σε έναν σπουδαίο άνδρα της εποχής. Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η συνολική περιγραφή που κάνει η ανασκαφική ομάδα στον τάφο για να δείξει το μεγαλείο του τονίζοντας ότι χρησιμοποιήθηκε η μεγαλύτερη ποσότητα μαρμάρου στη Μακεδονία. Μαζί με τα άλλα ευρήματα (Σφίγγες, Καρυάτιδες κ.λπ.), το ύψος του τάφου (33 μέτρα) και φυσικά το λιοντάρι, δείχνουν ότι πρόκειται για μια πρωτοφανή κατασκευή.

Σημαντική είναι επίσης και η εύρεση κομματιών από τον περίβολο του τάφου, που αποκαλύφθηκαν με την απομάκρυνση των νερών της λίμνης Κερκίνης.

Περιστέρη: «Η περίβολος κρύβει μυστικά και εκπλήξεις»

«Η ανασκαφή στον λόφο Καστά ολοκληρώθηκε με τον καλύτερο επιστημονικό τρόπο, έχουμε έναν καταπληκτικό τάφο. Ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους τους συνεργάτες που έδωσαν την ψυχή τους γι αυτή την ανασκαφή, από το υπουργείο Πολιτισμού μέχρι και τον τελευταίο εργαζόμενο και πέρα από αυτό θέλω να ευχαριστήσω τον πρύτανη του ΑΠΘ, που ήρθε στην ομάδα μας και τον Γρηγόρη Τσόκα για να συνεχίσουμε τον αγώνα και τη δουλειά μας στον Τύμβο. Η ανασκαφή δεν έχει σταματήσει, θα συνεχίσουμε γιατί ακόμη η περίβολος μας διαφυλάσσει πολλά μυστικά», δήλωσε η αρχαιολόγος Κατερίνα Περιστέρη κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.

Από την πλευρά της, η γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη ανέφερε ότι «με την αποκάλυψη του κιβωτιόσχημου τάφου και του σκελετού του νεκρού ολοκληρώνεται η φάση αυτή της αρχαιολογικής έρευνας. Υπολείπονται πολλά να γίνουν για το συνολικό μνημείο το οποίο καλύπτει ο τύμβος Καστά. Είμαστε πραγματικά ευτυχείς που ένα τόσο σημαντικό μνημείο προστίθεται στο παζλ της ιστορίας και της αρχαιολογίας της περιοχής. Είναι πολύ σημαντικό για την περιοχή που ένα τέτοιο εύρημα, ένα τόσο σημαντικό μνημείο έρχεται να συνδεθεί με όλα τα άλλα πλούσια ευρήματα της περιοχής, αποτελώντας και συμπληρώνοντας ένα πολύ σημαντικό αναπτυξιακό πόρο για το σύνολο της Μακεδονίας και της χώρας».

Η ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού:

Σε βάθος 1,60μ. από τους σωζόμενους λίθους του δαπέδου, αποκαλύφθηκε μεγάλος κιβωτιόσχημος τάφος, κατασκευασμένος από πωρόλιθους, καθώς και σκελετός κάποιου θνητού της εποχής, στον οποίον αποδόθηκαν λατρευτικές τιμές ως θεού.

Ο τάφος στην Αμφίπολη

Ο τάφος στην Αμφίπολη

Αποκαλύφθηκε μεγάλος κιβωτιόσχημος τάφος, κατασκευασμένος από πωρόλιθους, καθώς και σκελετόςΟι εξωτερικές διαστάσεις του τάφου είναι μήκους 3,23μ., πλάτους 1,56μ. και σωζόμενου ύψους 1 μ. Ωστόσο, βρέθηκαν, κατά την ανασκαφή, ορθοστάτες από την ανωδομή του τάφου, που μας επιτρέπουν να θεωρήσουμε ότι το ύψος του έφθανε τουλάχιστον το 1,80μ.

Εντός του τάφου δημιουργήθηκε μια επιμήκης βάθυνση πλάτους 0,54μ. και μήκους 2,35μ.

Πρόκειται για τη θέση στην οποία τοποθετήθηκε ξύλινο φέρετρο. Βρέθηκαν, διάσπαρτα, σιδερένια και χάλκινα καρφιά, καθώς και οστέινα και γυάλινα διακοσμητικά στοιχεία του φερέτρου.

Οστέινα και γυάλινα διακοσμητικά στοιχεία του φερέτρου που βρέθηκαν εντός του τάφου

Οστέινα και γυάλινα διακοσμητικά στοιχεία του φερέτρου που βρέθηκαν εντός του τάφου

Επισημαίνεται ότι το συνολικό ύψος του τρίτου θαλάμου από την κορυφή της θόλου έως τον πυθμένα του τάφου είναι 8,90μ.

Εντός του τάφου βρέθηκε ο σκελετός του νεκρού. Είναι προφανές ότι το ανθρωπολογικό υλικό θα εξεταστεί από ειδικούς επιστήμονες. Είναι, εξίσου, προφανές ότι θα γίνουν όλες οι έρευνες τις οποίες απαιτεί η σύγχρονη επιστήμη.

Το ταφικό συγκρότημα στον λόφο Καστά είναι ένα δημόσιο έργο, που για την κατασκευή του χρησιμοποιήθηκε η μεγαλύτερη ποσότητα μαρμάρου που έχει ποτέ χρησιμοποιηθεί στη Μακεδονία. Να σας θυμίσω τα στοιχεία της μοναδικότητάς του: τύμβος ύψους 33μ. και επ᾽ αυτού το βάθρο με το υπερμέγεθες λιοντάρι, συνολικού ύψους 15,84. Οι σφίγγες, οι καρυάτιδες και το υπέροχο ψηφιδωτό με την αρπαγή της Περσεφόνης, αλλά και τα μαρμάρινα ζωγραφισμένα επιστύλια, τα οποία, αυτήν τη στιγμή, συντηρούνται στο εργαστήριο του Μουσείου Αμφίπολης. Επισημαίνεται το πρωτοφανές ύψος του συνόλου της κατασκευής.

Επομένως, αυτό το μνημείο αποτελεί μοναδική και πρωτότυπη σύνθεση ποικίλων χαρακτηριστικών.

Πιθανότατα, πρόκειται για μνημείο αφηρωισμένου νεκρού, δηλαδή θνητού στον οποίον αποδόθηκαν λατρευτικές τιμές από την κοινωνία της εποχής του. Ο νεκρός ήταν εξέχουσα προσωπικότητα, καθώς μόνον έτσι εξηγείται η κατασκευή αυτού του μοναδικού ταφικού συγκροτήματος.

Προκειμένου να δρομολογηθούν οι εργασίες αποκατάστασης του μνημείου, μελετώνται συστηματικά τα διάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη, τα οποία έχουν ταυτιστεί και αποδοθεί στον περίβολο. Πρόκειται για 500 περίπου μαρμάρινα μέλη, που βρίσκονται στη γύρω περιοχή, εκεί όπου σήμερα είναι τοποθετημένο το λιοντάρι, ενώ καθώς αποσύρθηκαν, προ ολίγων ημερών, τα νερά της λίμνης Κερκίνης, αποκαλύφθηκαν περισσότερα από εκατό μέλη του περιβόλου, όπως γείσα, ορθοστάτες και στέψεις. Είχαν μεταφερθεί το 1936 από την Ούλεν, η οποία είχε αναλάβει την κατασκευή του φράγματος της Κερκίνης.

Στο πλαίσιο των αρχαιολογικών ερευνών στον τύμβο έγινε έλεγχος και δειγματοληψία των ιζημάτων, εσωτερικά και εξωτερικά του τάφου, όπως και γεωτρητικός έλεγχος του υπεδάφους του, ώστε να διαπιστωθεί το γεωλογικό υπόβαθρο. Τα ιζήματα αποτελούνται από εναλλαγές άμμου και μάργας, λιμναίας προέλευσης.

Για τις επόμενες ημέρες προβλέπεται η ολοκλήρωση του κοσκινίσματος των χωμάτων, η ολοκλήρωση των υποστυλωτικών εργασιών και η συνέχιση των εργασιών συντήρησης στο μνημείο, αλλά και των ευρημάτων στο εργαστήριο του Μουσείου της Αμφίπολης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συντήρηση των τμημάτων του ελλείποντος μέρους του ψηφιδωτού.

Σχέδιο του Υπουργείου Πολιτισμού

Σχέδιο του Υπουργείου Πολιτισμού

Γεωφυσικές διασκοπήσεις

1. Η γεωφυσική διασκόπηση θα γίνει από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ειδικότερα από το εργαστήριο Εφαρμοσμένης Γεωφυσικής, το οποίο διευθύνεται από τον καθηγητή Γρηγόρη Τσόκα, έπειτα από πρόταση του πρυτάνεως καθηγητή Περικλή Μήτκα. Σημειώνεται ότι το ΑΠΘ έθεσε στη διάθεση του Υπουργείου Πολιτισμού όχι μόνον την τεχνογνωσία του αλλά και πόρους του πανεπιστημίου.

2. Για τη διερεύνηση του τύμβου Καστά θα χρησιμοποιηθεί, κυρίως, η μέθοδος της ηλεκτρικής τομογραφίας, στην ανάπτυξη της οποίας έχει συμβάλει καθοριστικά το συγκεκριμένο εργαστήριο. Η μέθοδος συνίσταται στην ηλεκτρική απεικόνιση του υπεδάφους, παρόμοια με την ιατρική τομογραφία. Έχει, δε, αποδώσει σε εξερεύνηση άλλων τύμβων (π.χ. Απολλωνία, Κιλκίς, Βεργίνα, Αργολίδα κ.α).

Συνέντευξη Τύπου και νέα ενημέρωση

Στις 22 Νοεμβρίου, ο υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Κ. Τασούλας θα δώσει συνέντευξη στο Μουσείο της Αμφίπολης, στις 13.00, σχετικά με τα ευρήματα και την επόμενη φάση των εργασιών στον τύμβο Καστά.

Στις 29 Νοεμβρίου, ημέρα Σάββατο και ώρα 11.00, θα παρουσιαστούν τα αποτελέσματα της ανασκαφικής περιόδου στον λόφο Καστά, από την έφορο Αρχαιοτήτων Σερρών Κ. Περιστέρη και τους συνεργάτες της, στην Αθήνα, στο Αμφιθέατρο του Υπουργείου Πολιτισμού.

Παγκόσμιος θαυμασμός για την Αμφίπολη

«Ο σκελετός θα μπορούσε να λύσει το αίνιγμα του αρχαίου ελληνικού τάφου», αναφέρει η Washington Post, προβάλλοντας ανταπόκριση του ειδησεογραφικού πρακτορείου Assosciated Press.

Η ιστοσελίδα του αμερικανικού τηλεοπτικού δικτύου ABC προβάλλει επίσης το θέμα με τον ίδιο τίτλο, για το ενδεχόμενο ο σκελετός «να λύσει το αίνιγμα» της Αμφίπολης. Όπως σημειώνεται, μεταξύ άλλων, ο σκελετός θα μπορούσε να βοηθήσει τους αρχαιολόγους να λύσουν το αίνιγμα για το ποιος θάφτηκε στο μεγαλειώδη τάφο, γύρω στα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ., στο λυκόφως της βασιλείας του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Στα δημοσιεύματα υπογραμμίζεται και ότι ο Μέγας Αλέξανδρος θάφτηκε στην Αίγυπτο, αλλά ο τάφος του δεν έχει εντοπιστεί.

Το θέμα του Euronews έχει τίτλο «Ελλάδα: Τάφος και σκελετός ανακαλύφθηκαν στην αρχαία Αμφίπολη».

Το άρθρο του BBC έχει τίτλο «Σκελετός από την εποχή του Αλεξάνδρου βρέθηκε στον τάφο της Αμφίπολης στην Ελλάδα».

Το άρθρο του Reuters έχει τίτλο «Σκελετικά υπολείμματα βρέθηκαν σε τάφο από την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου».

Πηγή:zougla.gr

Skeleton found at Amphipolis tomb site

Archaeologists excavating a tomb dating to the era of Alexander the Great in ancient Amphipolis in northern Greece have found human remains, the Culture Ministry said Wednesday.

The skeleton was found inside a rectangular grave with pieces from the wooden casket and bones scattered around the area. The grave, which lies 1.60 m below the floor level, was found in the third chamber of the massive tomb site.

Experts will examine the findings in the coming days, the ministry said.

Culture Minister Costas Tasoulas will hold a press conference at the Amphipolis Museum on Saturday, November 22, at 1 p.m.

Archaeologist Katerina Peristeri will present the results of the excavation on Saturday, November 29, at 11 a.m.

source: ekathimerini.com

Αμφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαμο

Τι ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισμού για τις ανασκαφικές εργασίες στον τάφο της Αμφίπολης. Τι έδειξαν οι ανασκαφές μέχρι σήμερα, τι να περιμένουμε από εδώ και πέρα.

Μετά από “σιγή” αρκετών ημερών, το μεσημέρι της Τετάρτης, το Υπουργείο Πολιτισμού προχώρησε σε επίσημες ανακοινώσεις για την εξέλιξη των ανασκαφικών εργασιών στον αρχαίο τάφο της Αμφίπολης, από το Μουσείο της Αμφίπολης.

Μία ημέρα νωρίτερα, η επικεφαλής των εργασιών στον Τύμβο Καστά, είπε πως “πρόκειται για οικουμενική ανασκαφή που όμοιά της δεν υπάρχει. Δίνει χαρά όχι μόνο στους αρχαιολόγους, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο”, ενώ σε ερώτηση για το αν έχει να ανακοινώσει κάτι ευχάριστο για το θέμα, είπε: “Πάντα τα παρακάτω είναι ευχάριστα”.

Βρέθηκε ανθρώπινος σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαμο

Συγκλονιστικά τα ευρήματα από τον αρχαίο τάφο της Αμφίπολης. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του υπουργείο Πολιτισμού, κάτω από το δάπεδο του τρίτου θαλάμου, βρέθηκε κιβωτιόσχημος τάφος, σε βάθος 1.60μ. Το ύψος του μπορεί να έφτανε το 1,80 εκατοστά.

Μέσα σε αυτόν τον τάφο βρέθηκε κάτι σαν λεκάνη, όπου φαίνεται ότι υπήρχε τοποθετημένος σκελετός σχεδόν άρτιος, ο οποίος θα εξεταστεί τις επόμενες μέρες.

Τα ευρήματα που κάνουν τον γύρο του κόσμου

Σε βάθος 1,60μ. από τους σωζόμενους λίθους του δαπέδου, αποκαλύφθηκε μεγάλος κιβωτιόσχημος τάφος, κατασκευασμένος από πωρόλιθους.

Οι εξωτερικές διαστάσεις του τάφου είναι μήκους 3,23μ., πλάτους 1,56μ. και σωζόμενου ύψους 1 μ. Ωστόσο, βρέθηκαν, κατά την ανασκαφή, ορθοστάτες από την ανωδομή του τάφου, που μας επιτρέπουν να θεωρήσουμε ότι το ύψος του έφτανε τουλάχιστον στο 1,80μ.

Εντός του τάφου δημιουργήθηκε μια επιμήκης βάθυνση πλάτους 0,54μ.και μήκους 2,35μ. Πρόκειται για τη θέση στην οποία τοποθετήθηκε ξύλινο φέρετρο.

Βρέθηκαν, διάσπαρτα, σιδερένια και χάλκινα καρφιά, καθώς και οστέινα και γυάλινα διακοσμητικά στοιχεία του φερέτρου. Επισημαίνεται ότι το συνολικό ύψος του τρίτου θαλάμου από την κορυφή της θόλου έως τον πυθμένα του τάφου είναι 8,90μ.

Εντός και εκτός του τάφου ο σκελετός του νεκρού

Εντός και εκτός του τάφου, βρέθηκε ο σκελετός του νεκρού. Είναι προφανές ότι το ανθρωπολογικό υλικό θα εξεταστεί από ειδικούς επιστήμονες. Είναι, εξίσου, προφανές ότι θα γίνουν όλες οι έρευνες τις οποίες απαιτεί η σύγχρονη επιστήμη.

Το ταφικό συγκρότημα στον λόφο Καστά είναι ένα δημόσιο έργο, που για την κατασκευή του χρησιμοποιήθηκε η μεγαλύτερη ποσότητα μαρμάρου, που έχει ποτέ χρησιμοποιηθεί στη Μακεδονία. Να σας θυμίσω τα στοιχεία της μοναδικότητας του: Τύμβος ύψους 33μ, και επ᾽ αυτού το βάθρο με το υπερμέγεθες λιοντάρι, συνολικού ύψους 15,84. Οι σφίγγες, οι καρυάτιδες και το υπέροχο ψηφιδωτό με την αρπαγή της Περσεφόνης, αλλά και τα μαρμάρινα ζωγραφισμένα επιστύλια, τα οποία, αυτή τη στιγμή, συντηρούνται στο εργαστήριο του Μουσείου Αμφίπολης. Επισημαίνεται το πρωτοφανές ύψος του συνόλου της κατασκευής.

Ακριβή κατασκευή, αδύνατο να έχει αναληφθεί από ιδιώτη – “Αφηρωισμένος” ο νεκρός, εξέχουσα προσωπικότητα της εποχής

Επομένως, αυτό το μνημείο αποτελεί μοναδική και πρωτότυπη σύνθεση ποικίλων χαρακτηριστικών. Είναι μια εξαιρετικά ακριβή κατασκευή, το κόστος της οποίας είναι προφανώς απίθανο να είχε αναληφθεί από ιδιώτη.

Πιθανότατα, πρόκειται για μνημείο αφηρωϊσμένου νεκρού, δηλαδή, θνητού στον οποίον αποδόθηκαν λατρευτικές τιμές από την κοινωνία της εποχής του. Ο νεκρός ήταν εξέχουσα προσωπικότητα, καθώς μόνον έτσι εξηγείται η κατασκευή αυτού του μοναδικού ταφικού συγκροτήματος.

Προκειμένου να δρομολογηθούν οι εργασίες αποκατάστασης του μνημείου, μελετώνται συστηματικά τα διάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη, τα οποία έχουν ταυτιστεί και αποδοθεί στον περίβολο. Πρόκειται για 500 περίπου μαρμάρινα μέλη, που βρίσκονται στην γύρω περιοχή, εκεί όπου σήμερα είναι τοποθετημένο το λιοντάρι, ενώ καθώς αποσύρθηκαν, προ ολίγων ημερών, τα νερά της λίμνης Κερκίνης, αποκαλύφθηκαν περισσότερα από εκατό μέλη του περιβόλου, όπως γείσα, ορθοστάτες και στέψεις. Είχαν μεταφερθεί, το 1936 από την Ούλεν, η οποία είχε αναλάβει την κατασκευή του φράγματος της Κερκίνης ( φωτο 5,6).

Συνεχίζονται οι εργασίες συντήρησης στο Μνημείο

Στο πλαίσιο των αρχαιολογικών ερευνών στον τύμβο έγινε έλεγχος και δειγματοληψία των ιζημάτων, εσωτερικά και εξωτερικά του τάφου, όπως και γεωτρητικός έλεγχος του υπεδάφους του, ώστε να διαπιστωθεί το γεωλογικό υπόβαθρο. Τα ιζήματα αποτελούνται από εναλλαγές άμμου και μάργας, λιμναίας προέλευσης.

Για τις επόμενες ημέρες προβλέπεται η ολοκλήρωση του κοσκινίσματος των χωμάτων, η ολοκλήρωση των υποστυλωτικών εργασιών και η συνέχιση των εργασιών συντήρησης στο μνημείο , αλλά και των ευρημάτων στο εργαστήριο του Μουσείου της Αμφίπολης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συντήρηση των τμημάτων του ελλείποντος μέρους του ψηφιδωτού.

Στις 22 Νοεμβρίου, ο υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού κ. Κ. Τασούλας θα δώσει συνέντευξη στο Μουσείο της Αμφίπολης, στη 1 το μεσημέρι σχετικά με τα ευρήματα και την επόμενη φάση των εργασιών στο τύμβο Καστά.

Στις 29 Νοεμβρίου, ημέρα Σάββατο και ώρα 11.00 θα παρουσιαστούν τα αποτέλεσματα της ανασκαφικής περιόδου στον λόφο Καστά, από την έφορο Αρχαιοτήτων Σερρών Κ. Περιστέρη και τους συνεργάτες της, στην Αθήνα, στο Αμφιθέατρο του Υπουργείου Πολιτισμού.

Γεωφυσικές διασκοπίσεις

Η γεωφυσική διασκόπιση θα γίνει από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονικής, ειδικότερα από το εργαστήριο Εφαρμοσμένης Γεωφυσικής, το οποίο διευθύνεται από τον καθηγητή Γρηγόρη Τσόκα, μετά από πρόταση του πρυτάνεως καθηγητή Περικλή Μήτκα. Σημειώνεται ότι το ΑΠΘ έθεσε στη διάθεση του Υπουργείου Πολιτισμού όχι μόνον την τεχνογνωσία του αλλά και πόρους του Πανεπιστημίου.

Για την διερεύνηση του Τύμβου Καστά θα χρησιμοποιηθεί, κυρίως, η μέθοδος της ηλεκτρικής τομογραφίας, στην ανάπτυξη της οποίας έχει συμβάλλει καθοριστικά το συγκεκριμένο εργαστήριο.

Η μέθοδος συνίσταται στην ηλεκτρική απεικόνιση του υπεδάφους, παρόμοια με την ιατρική τομογραφία. Έχει δε αποδώσει σε εξερεύνηση άλλων τύμβων- πχ. Απολλωνία, Κιλκίς, Βεργίνα, Αργολιδα κ.α).

Πηγή:news.247.gr

Αμφίπολη: «Κλειδί» για τα μυστικά του μνημείου το όρυγμα στον τρίτο θάλαμο

Αμφίπολη: «Κλειδί» για τα μυστικά του μνημείου το όρυγμα στον τρίτο θάλαμο

Ξεπερνά, σύμφωνα με πληροφορίες, τα 2,5 μέτρα το βάθος του ορύγματος (Φωτογραφία: Eurokinissi )

Ενισχύονται οι ενδείξεις ότι κάτω από το δάπεδο του τρίτου θαλάμου στο μνημείο Καστά μπορεί να υπάρχει ταφικός χώρος για υποδοχή μιας ή περισσότερων ταφών.

Την Τετάρτη αναμένονται νέες ανακοινώσεις από το υπουργείο Πολιτισμού.

Ξεπερνά, σύμφωνα με πληροφορίες, τα 2,5 μέτρα το βάθος του ορύγματος (διαστάσεων 4×2,10 μ.) στον τρίτο θάλαμο-τέταρτο χώρο, το οποίο ανασκάπτεται ακόμα για την απομάκρυνση της επίχωσης άμμου.

Τόσο είναι μέχρι στιγμής το βάθος του ορύγματος από το ύψος του κατωφλιού, μπροστά από τη θύρα, ως το σημείο που έχει ανασκάψει για να βρει στο όρυγμα φυσικό έδαφος η αρχαιολογική ομάδα υπό την κυρία Κατερίνα Περιστέρη.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αγγίζει τα 8,5 μέτρα συνολικά το βάθος του τρίτου θαλάμου από τη θόλο του ως το σημείο που ως τώρα έχει φτάσει η σκαπάνη.

Οι διαστάσεις και το βάθος του τεχνητού ορύγματος, που ανασκάπτεται ακόμα για να απομακρυνθεί η επίχωση άμμου, μειώνουν, κατά την εκτίμηση αρχαιολόγων, τις πιθανότητες να το έχουν δημιουργήσει αρχαίοι τυμβωρύχοι – πρέπει όμως να απαντηθεί από ποια αιτία προκλήθηκε η αναστάτωση στο δάπεδο του τρίτου θαλάμου ή ποιος την προκάλεσε.

Ανοιχτό το ενδεχόμενο για ενδείξεις ακόμα και για τον τρόπο ταφής

Το μέγεθος του ορύγματος καθιστά, κατά την άποψη ειδικών, πιο πιθανή πλέον την εκδοχή να πρόκειται για όρυγμα-«κρύπτη» που έγινε για να υποδεχθεί , κάτω από δάπεδο, τουλάχιστον μια ταφή. Ειδικοί αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να έχουν προκύψει ενδείξεις ακόμα και για τον τρόπο ταφής, έστω σε κάποια φάση χρήσης του μνημείου – ίχνη και κατάλοιπα κατασκευής για την εναπόθεση νεκρού ή νεκρών, κεραμικά, οστά, υπολείμματα καύσης κτλ. Επίσης αναμένουν ότι μπορεί να υπάρχουν ευρήματα που να παραπέμπουν στο πώς φτιάχτηκε το όρυγμα, με ίχνη από υλικά ή ακόμα και από αρχιτεκτονικά στοιχεία για την πρόσβαση σε αυτό.

Μάλιστα, θεωρείται παράδοξο ένα όρυγμα τέτοιων διαστάσεων να μην είχε κτιστά τοιχώματα με λιθόπλινθους ή κάποιου άλλου είδους «επένδυση» – αλλιώς, λένε, θα υπήρχε πρόβλημα στατικό ως προς την ευστάθεια της θεμελίωσης των πλαϊνών τοίχων του τρίτου θαλάμου. Έτσι, κρίνουν λογικό να βρεθούν -ή ήδη να έχουν βρεθεί- μέσα στο όρυγμα λίθοι των πλευρικών τοιχίων. Μια τέτοια εξέλιξη θα αναιρούσε την αρχική εικόνα του «απεριποίητου» ορύγματος.

Αναμένοντας τη γεωφυσική διασκόπηση

Το ζήτημα είναι αν η ανασκαφική ομάδα δώσει πληροφορίες σχετικά με ευρήματα (κινητά, μικροαντικείμενα, κτερίσματα, ή άλλου είδους ευρήματα που να παραπέμπουν σε ταφικά έθιμα ή ακόμα και να συνδέονται με τον νεκρό), και όχι μόνο για τα τεχνικά χαρακτηριστικά που αφορούν την εξέλιξη του ανασκαφικού έργου αλλά και την ομάδα επιστημόνων που θα αναλάβει τη γεωφυσική διασκόπηση στον τύμβο της Αμφίπολης.

Παράλληλα, πάντως, πυκνώνει το πέπλο μυστηρίου και ενδεχομένως ανοίγει περισσότερο τη βεντάλια των εκδοχών, ακόμα και για υπόγειες διαδρομές της… έμπνευσης του κατασκευαστή του μνημείου στον τύμβο της Αμφίπολης.

Μένει να φανεί αν θα σπάσει εκκωφαντικά η σιωπή της ανασκαφικής ομάδας, η οποία δεν μπορεί παρά να έχει φέρει στο φως σημαντικά ευρήματα κατά τη διάρκεια των εργασιών του τελευταίου δωδεκαήμερου.

Πάντως, δεν είναι απίθανο το μαρτύριο της… σταγόνας να συνεχιστεί ή να λάβει νέα μορφή, από εδώ και πέρα, με την παράμετρο της γεωφυσικής διασκόπησης να γίνει καταλύτης για νέες προσδοκίες σχετικά με όσα κρύβει μέσα του ο τύμβος της Αμφίπολης.

Πηγή:in.gr

Η Περιστέρη και τα νέα σενάρια για την Αμφίπολη

Η Περιστέρη και τα νέα σενάρια για την Αμφίπολη

Με αμείωτο το παγκόσμιο ενδιαφέρον για τον Τύμβο της Αμφίπολης, η Κατερίνα Περιστέρη, προαναγγέλλει «ευχάριστες εκπλήξεις». Μια πρόγευση που θα κάνει την Τετάρτη, το υπουργείο Πολιτισμού την Τετάρτη, έδωσε η επικεφαλής της ανασκαφής, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι εκπλήξεις δεν τελειώνουν.

Την ίδια στιγμή, η Ισραηλινή αρχαιολόγος, Ορίτ Πελέγκ-Μπαρκάτ, αποτυπώνει την εκτίμηση ότι ο τάφος κατασκευάστηκε για την μητέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, Ολυμπιάδα.

Πηγή: madata.gr